حيوان ، مرجع ، اهل خبره و معرفت مىباشند با وثوق به قول ايشان ، و احوط اعتبار تعدد و عدالت است . و اگر معلوم شد غلط در حساب ، استدراك مناسب ، لازم است . و اگر اسقاط كرد حيوان قبل از تسليم ، ابدال مىشود ؛ و بعد از تسليم اثرى ندارد . و اگر اختلاف شد كه قبض مسبوق به حمل بوده يا نه پس اگر قبض با رجوع به اهل خبره بوده اظهر تقدم قول غريم است به اين كه ولادت نزد ولىّ بوده ؛ و گر نه قول ولىّ موافق با اصالت عدم حمل است در صورت عدم معلوميت حمل ، بلكه مطلقاً به واسطهء اصالت عدم تسليم حق به اهل آن . فرقى در سنّ حيوان در غير شتر بين عمد و غير عمد نيست . ج - ديه خطأ محض ديه خطأ محض عبارت است از « 30 حقّة » و « 30 بنت لبون » و « 20 بنت مخاض » و « 20 ابن لبون » بنا بر اظهر . زمان استيفاى ديه مدت استيفاء تمام ديه سه سال است كه در هر سالى ثلث آن اداء مىشود ، چه آن كه ديه كامل باشد يا ناقص مثل ديه زن ، در نفس باشد يا در طرف . آيا تثليث به حساب ديهء كامله است پس در طرف اگر ثلث ديه است همه آن حالّ است در سال اول يا آن كه هر ديه تثليث مىشود ؟ براى غريم احوط اول است . و با تعدد جانى يا مجنىّ عليه ، حلول مىنمايد در هر سالى ثلث مجموع ديه نسبت به كسانى كه بر آنها است ديه ، و كسانى كه براى آنها است ديه ؛ و همچنين با تعدد جنايت حلول مىنمايد براى هر جنايتى ثلث ديه در هر سال . و اگر مختلف باشد جنايتها از حيث عمد و خطأ ، براى هر كدام حلول در اصل آن ملاحظه مىشود ، مثل آن كه آن ديگرى نبوده ، و الحاق غير مقدّر به مقدّر در تأجيل بحسب عمد و خطأ اقرب است . و جنايت بر عبد ، اظهر لحوق آن در تأجيل و مقدار آن به جنايت بر حرّ است . و